بررسي تاثير ويتامين ث افزودني ، بر ميزان رشد ، ضريب تبديل غذايي و ميزان بقاي بچه ما هيان قزل آلاي رنگين كمان سه گرمي
دكتر امير طاهر نيا
فارغ التحصيل رشته دكتراي دامپزشكي – دانشگاه آزاد اسلامي – واحد تبريز
تبريز – خيابان آذربايجان – كوي سينا – كوي جوادي – پلاك 26 – طبقه دوم تلفن:9144131512
Subject:
Effect of extra vitamin C on Growth rate , efficiency and retardation of 3 Gram babies Rain bow trout fish.
Tahernia A.
Gradguated of veterinany medicine , Islamic Azad university , of Tabriz unit.Dr.tahernia @ yahoo.com
University , of Tabriz , unit.
26-sinast – Azarbayjan Av .- Tabriz – Iran.
Tel: 9144131512
Email: Dr.tahernia @ yahoo.com
چکیده:
هدف از این تحقیق بررسی تأثیر ویتامینC افزودنی بر روی میزان بقاء، رشد و ضریب تبدیل خوراک در ماهیان قزلآلای سه گرمی بود. دو گروه به عنوان شاهد و تیمار هر کدام 1055 عدد به طور تصادفی تعیین و در شرایط یکسان به مدت یکماه نگهداری و با خوراک آماده تغذیه شدند. به جیرۀ گروه تیمار علاوه بر ویتامین C موجود در خوراک اولیه مقدار ویتامین C اضافی افزوده شد. میانگین طول قد گروه شاهد 5590/7 سانتیمتر و میانگین طول قد گروه تیمار 7340/8 سانتیمتر برآورد گردید. که بعد از انجام مطالعات آماری با آزمون تی مستقل تفاوت معنیداری حاصل شد (P<0/05). میانگین وزن گروه شاهد برابر 3520/5 گرم و میانگین وزن گروه تیمار 3090/7 گرم برآورد گردید که پس از انجام مطالعات آماری با آزمون تی مستقل تفاوت معنیداری حاصل شد(P<0/05). در مورد میزان بازماندگی، بعد از انجام مطالعات آماری توسط آزمون دقیق فیشر اختلاف معنیداری در مورد میزان بازماندگی گروه شاهد و تیمار حاصل نشد(P>0/05). در مورد ضریب تبدیل غذایی، ضریب تبدیل غذایی گروه شاهد 3/2 و ضریب تبدیل غذایی گروه تیمار 2/1 حاصل شد.
واژگان کلیدی:
قزل آلای رنگین کمان - ویتامین ث – میزان بازماندگی – میزان رشد – ضریب تبدیل غذایی
Tahernia .A
Gradguated of veterinary medicine , Islamic Azad university , of Tabriz unit.
Abstract:
The gole of this research was study on effect of added vitamin c on survival rate , growth rate and Feed efficiency rate on 3 gram Rainbowtrout fishes . 1055 fish were randomly assigned to two control and treatment groups , and kept in similar field conditions for 1 month. They received an Identical manufactural ration feed. The treatment group also received added vitamin c 500mg/kg mixed in the ration. Mean length of the control group was 7.5590 cm compared to 8.7340 for treatment group , with a significant difference (p<0/05) (indipendect T test) Mean weights were 5.3520 gram and 7.3090 gram respectively for treatment and control groups with a siginificant difference (p<0/05) (indipendect T test ) survival rate showed , no significant different for two groups (p>0/05) (Fisher’s test) Feed efficiency was calculated 2.3 kg .Feed for 1 kg again for the control and 1.2 kg Feed for 1 kg again for the treatment group.
Key words:
Rain bow trout – vitamin c – survival rate- growth rate – Feed efficiency rate.
26- sina st – Azarbayjan AV-Tabriz – Iran.
Tel:09144131512
Email:Dr.tahernia@yahoo.com
مقدمه:
ماهی قزل آلای رنگین کمان تنها گونه ماهی سرد آبی پرورشی در ایران می باشد. یکی از مسائل مهم در پرورش این ماهی تغذیه آن می باشد که به صورت دستی انجام می گیرد به طوری که غذای کنسانتره در کارخانجات مختلف تولید می شود. یکی از عوامل مهم تغذیه ای در جیره ماهی قزل آلا ویتامین ث می باشد. معمولاً مقداری از آن در روند تولید از بین می رود. ویتامین ث به دلیل اینکه نقش پیش ساز پروکلاژن دارد در ساختارهای بافتهای همبندی نقش مهمی را ایفا می کند همچنین به دلیل خاصیت آنتی اکسیدانی در سیستم ایمنی ماهی نقش بسزایی دارد ، ماهی یک موجود خونسرد است لذا در صورت نامساعد بودن شرایط محیطی ، فیزیولوژی و متابولیسم ماهی دچار اختلال می گردد و رشد ماهی ، سیستم دفاعی ومیزان بقاء ماهی نیز کاهش پیدا می کند، در این تحقیق در نظر است با افزودن ویتامین ث مازاد بر موجود در جیره تاثیر ایجاد شده در فاکتورهای رشد، میزان بقاء و ضریب تبدیل غذایی با گروه شاهد مقایسه گردد در صورت تاثیر مثبت ویتامین ث بر روی میزان رشد ، میزان بقاء و ضریب تبدیل غذایی بچه ماهیان قزل آلای سه گرمی مورد بررسی قرار گیرد. هدف کاربردی تحقیق از این نظر مهم است که در صورت تاثیر مثبت ویتامین ث بر روی عوامل میزان رشد ، ضریب تبدیل غذایی و میزان بقاء بچه ماهیان قزل آلای رنگین کمان سه گرمی در مزارع تکثیر و پرورش ماهی مورد توجه و پیشنهاد قرار خواهد گرفت. امید است در راستای اهداف توسعه همگام با سایر پیشرفت های کشورمان در آینده شاهد تحولات درامر تولید ، روشهای پرورش و فن آوری های جدید در این بخش باشیم.
ماهی قزل آلای رنگین کمان یک گونه ماهی سرد آبی از خانواده آزاد ماهیان salmonidae می باشد البته این خانواده دارای 6 جنس به نامهای salmo ، Hucho ، oncorhynchus ، salmothymus ، salevlinus و جنس stenodus می باشد.(17)
ماهیان این خانواده فاقد مجرای تخم بر می باشند یعنی تخم پس از رسیدگی در حفره شکمی افتاده و سپس از مجرای تناسلی به خارج هدایت می شود از این رو می توان با کشیدن دست در زیر شکم ماهی مولد رسیده ، تخم ها را به آسانی از بدن خارج نمود ماهیان این خانواده در آبهای سرد با اکسیژن فراوان زندگی می کنند و در پاییز و زمستان تخمریزی میکنند در میان آنها ، نژادهای مختلف بر حسب شرایط محلی ایجاد شده اند که از نظر شکل و بدن و نحوه زندگی با هم متفاوتند و به همین جهت شناسائی به دلیل تنوع زیادشان مشکل می نماید.(17)
ماهی قزل آلای رنگین کمان oncorhynchus mykis یک ماهی خوراکی و ورزشی مهم می باشد که به طور گسترده ای وارد آبهای سرد دنیا شده است. قزل آلای رنگین کمان هر چند یک گونه آمریکای شمالی می باشد ولی در سال 1960 از اروپا وارد ایران شده است.(17)
این ماهی از آبهای حوضه های دریاچه خزر ، دریاچه ارومیه ، دریاچه نمک ، رود کر زاینده رود اصفهان گزارش شده است. هر چند ارزیابی موفق ذخایر در این مورد وجود نداشته یا کم بوده است. این مکانها شامل تعدادی رود در کوههای زاگرس و البرز و چندتایی آبگیر بوده است قزل آلای رنگین کمان ممکن است برای غذا و مکانهای تخمریزی با قزل آلای بومی رقابت کند ، هر چند دراین مورد تحقیقاتی در ایران صورت نگرفته است(17)
آب مورد نیاز مزارع پرورش ماهی قزل آلای رنگین کمان به طور کلی به ازای هر کیلوگرم تولید ماهی قزل آلا نیاز به 1-7/ لیتر در دقیقه آب جاری مناسب می باشد که برای تولید 1 تن ماهی قزل آلا در سال حدود 10 لیتر در ثانیه آب مورد نیاز می باشد. البته جهت پروراندن هر 1000 قطعه بچه ماهی نورس تا وزن انگشت قد 5 گرمی در حوضچه های چهارگوش با گوشه های گرد 10 لیتر در دقیقه آب جاری در نظر گرفته می شود و تراکم مناسب بچه ماهیان انگشت قد 55 گرم در دمای 16-15 درجه سانتیگراد به تعداد 2000 قطعه در هر متر مربع از فضای قابل استفاده حوضچه می باشد که با افزایش میزان آب ورودی و عبور جریان مناسب آب ، تراکم بچه ماهیان انگشت قد به 6000-5000 قطعه می رسد.(16)
در روش پرورش ماهی قزل آلا به شیوه سیستم مدار بسته Recirculation که مد نظر ما می باشد در این روش پرورش ماهیان داخل سالنهای سرپوشیده با استفاده از جریان بسته آب می باشد و بدین ترتیب حجم ثابتی از آب در گردش است و پس از عبور از حوضچه های پرورش ماهی به وسیله بیوفیلترهای مخصوص مورد تصفیه قرار می گیرد . بیوفیلتر ها شامل استوانه هائی محتوی صفحات دوار می باشد که بر روی آنها باکتری های مخصوص (ازتوباکتری ها) کشت می شود و در جریان عبور از لابلای این صفحات مواد سمی حاصل از متابولیسم ماهی ، مدفوع و باقی مانده غذاها ، اکسیده شده و ترکیبات نیتریتی (سمی) یه نیتراتی (غیر سمی) تبدیل می گردند و حتی درجه حرارت و میزان PH و میزان اکسیژن و چند فاکتور دیگر به صورت اتوماتیک در حال تنظیم هستند در این روش نیز غذا تماماً دستی است و حداقل اتلاف آب را به دنبال دارد(16)
ویتامین C ناپایدار ترین ویتامین محلول در آب است و یکی از مواد مغذی مهم در پرورش ماهی قزل آلای رنگین کمان می باشد که به اکسیداسیون بسیار حساس بوده و در حضور فلزات از بین می رود ولی در برابر انجماد مقاوم است و در الکل کمی محلول و در اتر و کلروفرم نامحلول است ویتامن C اسید اسکوربیک نامیده می شود و فرمول بسته این ویتامین C6H8O6 است که وزن مولکولی آن 13/176 دالتون می باشد و ماهیان توانایی سنتز این ویتامین را در بدنشان ندارند و حتماً باید این ماده مغذی در جیره غذایی این موجود زنده باید وجود داشته باشد و تحقیقاتی که انجام گرفته است علایم کمبود این ویتامین در ماهی قزل آلا به صورت کاهش رشد ، کاهش هماتوکریت ، کاهش هموگلوبین ، خونریزی در چشم ، خونریزی در آبشش ، خونریزی در کلیه ، کبد و پوست ، جراحات چشم ، سستی وبیحالی و لردوزیس و به خاک افتادن و درماندگی و تغییرات سریع پس ازمرگ بروز می یابد(4 و 13)
مواد و روش کار:
1-ویتامین C
2-شیشه های رنگی دارویی (60 عدد)
3-کولیس با دقت اندازه گیری mm02/0
4-ترازوی دیجیتالی
5-روغن آفتابگردان انسانی (1500 میلی لیتر)
6-کاغذ صافی برای ریختن ویتامین C به شیشه های رنگی دارویی
7-شان سبز رنگ پارچه ای به منظور ایجاد کنتراست مناسب
8-ظرف پلاستیکی برای توزین ماهیان
9-غذای استارتر قزل آلا SF.T3 (گرانوله) 1 کیلو
10-دماسنج جیوه ای
روش کار:
تعداد 200 عدد بچه ماهی قزل آلای رنگین کمان سه گرمی تهیه شده به صورت تصادفی به 2 گروه 100 تایی تقسیم می شود. یک گروه که شاهداست با غذای استارتر قزل آلا تغذیه می شود و در گروه تیمار نیز که شامل 100 عدد بچه ماهی است به غذای روزانه به میزان mg/kg 500 ویتامین ث خالص شرکت سیانس اضافه خواهد شد. تلفات روزانه ثبت خواهد گردید ، یادآوری می شود که شرایط نگهداری بچه ماهیان در 2 حوضچه از نظر کیفیت آب، دمای آب و تمامی فاکتورهای فیزیکوشیمیایی آب و نوع جیره غذایی کاملاً یکسان می باشد ، نحوه افزودن ویتامین ث به جیره غذایی بدین صورت است که ویتامین ث را در روغن مایع حل کرده و سپس روی غذای روزانه اسپری خواهد شد. در ضمن مقدار روغن برابر است با cc/kg 150 روغن مایع آفتاب گردان انسانی که این مقدار روغن در غذای هر دو گروه اضافه خواهد شد ودر پایان یک ماه دوره پرورشی ماهیان دو حوضچه از نظر میزان رشد ، ضریب تبدیل غذایی و میزان بقا با یکدیگر مقایسه خواهند شد.
نتایج:
در مطالعات آماری حاصل از بررسی نتایج بیومتری 200 عدد بچه ماهی درانتهای دوره پرورشی نتایج زیر به دست آمد:
عنوان جدول (10-1) :شاخص های مرکزی و پراکندگی وزن ماهیان در گروه های تحت تیمار و شاهد
شرح جدول(10-1):طبق نتایج مندرج در جدول 10-1 میانگین وزن ماهیان گروههای تحت تیمار و شاهد بعد از یک ماه دوره پرورشی به ترتیب برابر 24/0 ± 31/7 و 15/0 ± 35/5 گرم برآورد گردیده است.
عنوان جدول (10-2):مقایسه میانگین وزن ماهیان درگروه های شاهد و تحت تیمار با آزمون تی مستقل
شرح جدول (10-2) : همانطوریکه در جدول 10-2 مشاهده می شود متوسط میانگین وزن ماهیان گروه تحت تیمار به طور معنی داری بیشتر از گروه شاهد می باشد(05/0>p)
عنوان جدول (10-3) : شاخص های مرکزی و پراکندگی قدماهیان در گروه های شاهد و تحت تیمار بعد از یک ماه دوره پرورشی
شرح جدول (10-3): بر اساس اطلاعات مندرج در جدول 10-3 میانگین قد ماهیان در گروه های
تحت تیمار و شاهد بعد از یک ماه دوره پرورشی به ترتیب برابر 15/0± 73/8 و 09/0 ± 56/7 سانتی متر برآورد گردیده است.
عنوان جدول (10-4): مقایسه میانگین قد ماهیان گروه های تحت تیمار و شاهد با آزمون تی مستقل
شرح جدول (10-4): بر اساس اطلاعات مندرج در جدول 10-4 متوسط میانگین قد ماهیان گروه تحت تیمار به طور معنی داری بیشتر از گروه شاهد می باشد.(05/0>p)
عنوان جدول (10-5) : جدول توافقی مربوط به تعداد تلفات در گروه های شاهد و تحت تیمار
شرح جدول (10-5): همانطوری که در جدول 10-5 مشاهده می شود میزان تلفات در گروه شاهد و تحت تیمار به ترتیب برابر با 10 عدد و 4 عدد برآورد گردیده است.
عنوان جدول (10-6): رابطه بین مصرف ویتامین C با میزان تلفات در دوره پرورشی با آزمون دقیق فیشر
شرح جدول (10-6): طبق اطلاعات مندرج در جدول 10-6 بین مصرف ویتامین C با میزان تلفات ماهیان رابطه معنی داری مشاهده نمی شود.(05/0
نمودار (10-1): میانگین وزن ماهیان در گروه های شاهد و تحت تیمار بعد از یک ماه دوره پرورشی
همانطوریکه در شکل بالا مشاهده می شود میانگین وزن ماهیان گروه های تحت تیمار و شاهد بعد از یک ماه دوره پرورشی به ترتیب برابر 24/0± 31/7 و 15/0 ± 35/5 گرم برآورد گردیده است.
نمودار (10-2): میانگین قد ماهیان گروه های تحت تیمار و شاهد بعد از یک ماه دوره پرورشی
همانطوریکه در شکل بالا مشاهده می شود میانگین قد ماهیان گروه های تحت تیمار و شاهد بعد از یک ماه دوره پرورشی به ترتیب برابر 15/0± 37/8 و 09/0± 56/7 سانتی متر برآورد گردیده است.
نمودار (10-3): نسبت تلفات در دو گروه شاهد و تحت تیمار بعد از یک ماه دوره پرورشی
همانطوریکه در شکل بالا مشاهده می شود تعداد تلفات در گروه های شاهد و تحت تیمار برابر 10 و 4 عدد برآورد گردیده است.
نمودار (10-4): میانگین افزایش وزن کل ماهیان در گروه های تحت تیمار و شاهد
همانطوریکه در شکل بالا مشاهده می شود میانگین افزایش وزن کل ماهیان در گروه های شاهد و تحت تیمار به ترتیب 34/2 و 38/4 گرم برآورد گردیده است.
نمودار (10-5): بیومس مربوط به گروه های تحت تیمار و شاهد بر حسب گرم
همانطوریکه در شکل بالا مشاهده می شود مقدار بیومس در گروه های شاهد و تحت تیمار به ترتیب برابر 438 و 234 گرم برآورد گردیده است.
نمودار (10-6):ضریب تبدیل غذایی مربوط به گروههای تحت تیمار و شاهد
همانطوری که در شکل بالا مشاهده می شود مقدار ضریب تبدیل غذایی در گروه های شاهد و تحت تیمار به ترتیب برابر 3/2 و 2/1 برآورد گردیده است که نشان می دهد ضریب تبدیل غذایی مربوط به گروه تحت تیمار کمتر از گروه شاهد بوده و در وضعیت بهتری قرار دارد.
بحث:
همانطور که در فصول پیشین اشاره شد:
هدف صنعت پرورش آبزیان بهینه ساختن رشد و تولید ماهی با کیفیت بالاست. مانند تمامی تولیدات پرورشی شیوع بیماری در ماهی اهمیّت زیادی دارد. (24)
چون ماهیان موجودی خونسرد هستند لذا تأثیر عوامل نامساعد محیطی بر این موجودات بسیار بیشتر از موجودات خونگرم میباشد، بعبارتی تأثیر سوء عوامل استرسزا در ماهیان بیشتر از موجودات خونگرم است. (3)
لذا در یک ماهی پرورشی تحت شرایط متراکم استرس زیادی بر ماهی وارد میشود که از جمله تأثیرات آن کاهش رشد و افزایش ضریب تبدیل غذایی میباشد.(3)
افزایش حساسیت ماهی در مقابل استرس و گسترش سریع بیماری در آب پرورش دهندگان را مجبور میکند تا ماهی را در مقابل استرس ها و بیماریها برای منافع اقتصادی قابل تحمل کنند. افزایش سلامت ماهی نیاز دارد به اینکه مکانیسمهای دفاعی بر علیه عوامل پاتوژن افزایش یابد که توسط ایمنی غیر اختصاصی و ایمنی اختصاصی پاسخ داده میشود. ایمنی غیر اختصاصی در ماهی در مقایسه با پستانداران اهمیّت بیشتر دارد.(23)
بهبود پاسخ ایمنی مرتبط است با واکسیناسیون صحیح زیرا که واکسیناسیون صحیح ایمنی اختصاصی را تحریک کرده و باعث افزایش ظرفیت کشتن عوامل پاتوژن توسط مکانیسم دفاعی غیراختصاصی میشود. (23)
چندین سال قبل، در طول گسترش صنعت ماهیان آزاد، آنتی بیوتیکها بطور متداول استفاده میشدند. در بدن ماهیان و به مرور زمان دارو در مقابل بیماریها جواب خوبی ندادند زیرا مقاومت عوامل پاتوژن افزایش یافته بود.(22)
کیفیت تغذیهای غذا، یک فاکتور مهمی در نگهداری سلامت ماهی است و نشان داده شده که سیستم ایمنی توسط استفاده از فاکتورهای افزایش دهنده ایمنی مانند ویتامینهای آنتی اکسیدانی به طور مثال ویتامین ث، کارتنوئیدها و دیگر افزودنیهای مجاز خوراکی میتواند مقاوم شود.(24)
عواملی از قبیل مدیریت خوب، واکسیناسیون و طب تغذیهای ضامن افزایش سلامتی است. ماهی قزلآلای رنگین کمان تنها گونۀ ماهی سرد آبی پرورشی در ایران میباشد. یکی از عوامل مهم تغذیهای در جیرۀ غذایی ماهی قزلآلا ویتامین ث میباشد. (9)
معمولاً مقداری از ان در روند تولید از بین میرود، ویتامین ث به دلیل اینکه نقش پیشساز پروكلاژن دارد در ساختار هاي بافتهاي همبندي نقش مهمي را ايفا مي كند همچنين به دليل خاصيت آنتي اكسيداني در سيستم ايمني ماهي نقش بسزايي دارد.(9 و 22)
ماهي يك موجود خونسرد است لذا در صورت نامساعد بودن شرايط محيطي، فيزيولوژي و متابوليسم ماهي دچار اختلال مي گردد و رشد ماهي ، سيستم دفاعي و ميزان بقاء ماهي نيز كاهش پيدا مي كند.(3)
در شرايط تنش ( شرايط نا مطلوب محيطي ) نياز به ويتامین ث افزايش مي يابد وقتي گربه ماهي و ماهي قزل آلا در شرايط فوق العاده شلوغ ( تعداد زياد در واحد سطح) پرورش مي يابند، به وجود ويتامين ث كافي در جيره نياز پيدا مي كنند. (22)
در تحقیق حاضر مشاهده شد که با افزودن mg/kg 500ویتامین ث اضافی علاوه بر ویتامین ث موجود در جیره:
1- تلفات گروه شاهد 10 عدد بچه ماهی و تلفات گروه تیمار 4 عدد بچه ماهی بود که با توجه به اینکه تلفات گروه تیمار 6 عدد کمتر از گروه شاهد بود و این تعداد می تواند اثر اقتصادی برای پرورش دهنده داشته باشد ، اما در مطالعات آماری تفاوت معنی داری حاصل نشد (05/0
2- میانگین وزن بچه ماهیان گروه تیمار برابر 3090/7 گرم بود ومیانگین وزن بچه ماهیان گروه شاهد برابر 3520/5 گرم بود و این اختلاف وزنی برابر 957/1 گرم می تواند اثر اقتصادی برای پرورش دهنده داشته باشد و با توجه به نتایج مطالعات آماری این اختلاف معنی دار می باشد (05/0>p) که با یافته های Fletcher T.c و Hardie L.J که در سالهای 1996 و 1998 در مورد ماهی قزل آلای رنگین کمان با دوزهای mg/kg 100 ، 200 ، 500 ، 1000 انجام داده بودند همخوانی دارد(24).
3- میانگین طول قد بچه ماهیان گروه تیمار برابر 7340/8 سانتی متر بود و میانگین طول قد بچه ماهیان گروه شاهد برابر 5590/7 سانتی متر بود که اختلاف طولی برابر 175/1 سانتی متر می تواند اثر اقتصادی برای پرورش دهنده داشته باشد که با توجه به نتايج مطالعات آماری تفاوت معنی داری حاصل شد (05/0>P) که با یافته های Secombes C.J و Hardie L.J که در سالهای 1997 و 1998 و 1999 با دوزهای mg/kg 150 ، 400 ، 500 ، 1000 ، 2000 انجام داده بودند ، همخوانی دارد (24).
4-میزان کل غذای مصرفی استخر گروه تیمار پس از 30 روز 59/9 کیلوگرم و میزان کل غذای مصرفی استخر گروه شاهد 19/9 کیلوگرم بود که با توجه به این اعداد و ارقام : ضریب تبدیل غذایی بچه ماهیان گروه تیمار برابر 2/1 و ضریب تبدیل غذایی گروه شاهد برابر 3/2 حاصل شد که با توجه به اینکه ضریب تبدیل غذایی گروه تیمار 1/1 کمتر از گروه شاهد بود و این اختلاف می تواند توجیه اقتصادی برای پرورش دهنده داشته باشد ، چون با توجه به اینکه یکی از فاکتورهای مهم در سودآوری پرورش ماهی مخارج خوراک می باشد ، اهمیت زیادی دارد که این یافته با یافته های Verlhac و Halver در سالهای 1995 ، 1996 و 1997 در مورد ماهی قزل آلای رنگین کمان با دوزهای mg/kg 100 ، 200 ، 500 ، 1000 انجام داده بودند هم خوانی داد (22 و 23).
تقدير و تشكر:
1-از جناب آقاي دكتر ميرزايي و جناب آقاي مهندس خمسه اي مدير مزرعه پرورش ماهي سفيدان و سركارگر محترم سوا د آقا كه از هيچ گونه راهنمايي و كمكي به اينجانب دريغ نكردند.
2-از دوستان عزيز و بزرگوارم در ورودي 79 مهر خصوصاً گروه C كه در طول اين 6 سال افتخار آشنايي با آنها را داشتم.
نتيجه گيري:
در مورد تأثير ویتامین ث بر روي رشد بچه ماهيان قزل آلاي سه گرمي تفاوت معني داري وجود داشت. در مورد مقايسه ميزان بازماندگي اختلاف معني داري حاصل نشد و با توجه به اينكه ضريب تبديل غذايی گروه تحت تيمار نسبت به گروه شاهد كه به ترتيب 2/1و3/2 برآورد گرديد نشان مي دهد كه گروه تحت تيمار در وضعيت بهتري نسبت به گروه شاهد از نظر ضريب تبديل غذايي قراردارد.
پيشنهادات :
باتوجه به نتايج مشاهده شده در اين تحقيق موارد ذيل پيشنهاد مي گردد.
1-پرورش دهندگان ماهي قزل آلا بخصوص پرورش دهندگان بچه ماهي در وزن 3گرم از ويتامين ث سنتتيك به ميزان 500 در پرورش ماهي استفاده كنند.
2-به كارخانجات توليد خوراك آبزيان پيشنهاد مي شود كه روي ميزان مناسب ويتامين ث در جيره ماهيان و جلوگيري از تخريب آن در عمليات فرآوري مطالعات بيشتري انجام دهند و سعي كنند عوامل مخرب را حذف و كنترل نمايند. تا مقدار فعال اين ويتامين در جيره باندازه كافي باشد.
منابع و مآخذ:
1- پوستي. ا ، ( 1368 ):بافت شناسي مقايسه اي و هيستو تكنيك، انتشارات دانشگاه تهران، صفحه 38.
2- دروموند سدويك . ا ،( 1379): ترجمه مهرداد عبدالله مشائي، راهنماي پرورش و تكثير ماهي قزل آلا، انتشارات نوربخش، صفحات 142-133
3- رابرتس . ا ، ( 1378): ترجمه بهيار جلال جعفري، بيماريهای ماهيان قزل آلا و آزاد، انتشارات نوربخش، صفحات 39-30
4- رسولي. ع،( 1370): مروري بر نقش فيزيولوژيك ويتامين ث و اثر آن در تغذيه طيور، پايان نامه دكتراي عمومي دامپزشكي، شماره 1935.
5- ستاري. م،( 1381): ماهي شناسي ( تشريح و فيزيولوژي ) ، انتشارات نقش مهر، صفحات 50-1
6- شارقي قهرمان . مهران و همكاران ،(1369 ): بافت شناسي پايه( ترجمه)، مركز نشر دانشگاهي، صفحات 133، 141، 237 ، 501، 700، 713- 711.
7- شفرد. كريستوفر جاناتان،( 1378): ترجمه مسعود ستاري، پرورش متراكم ماهي، انتشارات دانشگاه گيلان، صفحات 176 و 175
8- شهبازي. پرويز و همكاران،(1370): بيوشيمي عمومي، انتشارات دانشگاه تهران، صفحات 66، 114 ، 127- 124، 193-190، 288، 472.
9- صادقي. ن،( 1380) : پرورش قزل آلاي رنگين كمان ، انتشارات نقش مهر،صفحات 2 و 26.
10- عبدلي. ا ، ( 1371): فهرست گونههاي ماهيان حوضة جنوب درياي خزر، انتشارات مركز تحقيقات شيلات گيلان، صفحه 31
11- عبدلي . ا ، ( 1378): ماهيان داخلي آبهاي ايران، انتشارات موزه طبيعت و حيات وحش ايران، صفحات 274و 276
12- فراهاني . ا ، ( 1383): راهنماي پرورش قزل آلاي رنگين كمان، انتشارات نقش مهر، صفحات 28-9
13- قمريان. ا ، ( 1381): داروهاي دامپزشكي و نهادهاي تغذيهای دام، طيور و آبزيان ايران، انتشارات قمريان ، صفحات 501و 500
14- محمديان. ح ، ( 1378): ماهيان آب شیرین ايران. انتشارات سپهر ، صفحات 54 و72.
15- ميرهادي.پ، ( 1373): ويتامين ث ؛ نگاهي تازه، مجله اطلاعات علمي، سال نهم، شماره يك، صفحات 21-20.
16- نوتاش.ش ، ( 1381): تكثير و پرورش ماهي، جزوة درسي، انتشارات دانشگاه آزاد اسلامي تبريز، صفحات 89 و116و 117و119
17- وثوقي. غ ، ( 1381): ماهيان آب شيرين، انتشارات دانشگاه تهران، صفحة 141-138
18.Bendich,A.c. (1992):Ascorbic Acid and immune Functions .PP: 400-421.
19.Blazer,v.s.(1982): The effects of marginal deliciency of ascorbic acid and alphatocopherol on the natural resistance and immune response of rainbow trout.
20.Brander, G. et.al ( 1991) : Veterinary Applied pharmacology and Therapeutics, Baillier Tindally PP.236.
21. Davies, M.B. et.al (1991): vitamin C,its chemistry and Biochemistry . Royal society for chemistry .PP: 1-7,47-114.
22.Gabaudan J,and Verlhac V.1992. Biological Efficacy of Rovimix Stay – C as a source of vitamin C for Salmonids . poster presentation at the International symposium on cultivation of Atlantic salmon , 16-20.08.1992. Bergen, Norway.
23.Halver, J. E.( 1972): The role of ascorbic acid in fish disease and tissue repair. Bulletin of the Japanese Society of scientific Fisheries . 38(1) ,79-92.
24 . Hardie, L.j. Fletcher, T.c.and Secombes, C.J.(1991): The effect of dietary vitamin C on the immune response of the Atlantic salmon. Aquaculture ,95,201,214.
25.Hoffmann,F-la. Roche , ( 1997) : vitamins. Roche Print PP: 21-24
26. Horing,D.et.al ( 1984): General aspects of Ascorbic Acid function and metabolism .PP: 3-24
27.Jacob,R.A.(1996): Three eras of vitamin C discovery .In: sub cellular Bio chemistry, plenum Press.25:1-16.
28.Jariwall, a.R.J. et.al ( 1996): Antiviral and Immunomodulatory activities of Ascorbic Acid PP: 215-231:
29. Kolb, E. ( 1997) . vitamins and the immune system.Rocheprint.PP: 3-8,22-26,46-50.
30.Moser, U.Bendich, A. (1991) : vitamin C. In : Handbook of vitamins, Marcel Dekker,In c.pp: 195-232.
31.Moser,u.( 1992): physiology and Metabolism of Ascorbic Acid ( areview): PP:3-16.
32.Schuep,w.et.al ( 1992) : The analysis of Ascorbic Acid derivatives. Proceeding of the second symposium of Ascorbic Acid in domestic animals .PP: 492-499.
33.Schwartz,E.R. et.al ( 1984): Effect of Ascorbic Acid on collagen Structure and metabolism in normal and osteoarthritic tissues.PP:32-41
34.Thaxton, J .P.et.al ( 1984) : Ascorbic Acid and physiological Stress .PP: 25-31
35.Weber,p.et.al(1996) : vitamin C and human health ; a review of recent deta relevant to human requierments. Int .J. vit. Nutr.Res.66:19-50.
36. Weiser, H.et.al( 1992) : The relevance of Ascorbic Acid for bone metabolism. PP :73-76